და

ვიქსიკონი გვერდიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

Flag of Georgia.svg ქართული

ბრუნვა მხოლოობითი მრავლობითი
სახ. და დ-ებ- და-ნ-
მოთ. და- დ-ებ-მა და-თ(ა)
მიც. და-(ა) დ-ებ-(ა) და-თ(ა)
ნათ. დ-ის(ა) დ-ებ-ის(ა) და-თ(ა)
მოქ. დ-ით დ-ებ-ით(ა)
ვით. და-(ა) დ-ებ-ად(ა)
წოდ. და- დ-ებ- და-ნ-


და

მნიშვნელობა
  1. (არსებითი სახელი) ნათესაობით ბრუნვაში დისა
    ) ერთი დედ-მამის ან ერთ-ერთი მათგანის ქალიშვილი სხვა შვილების მიმართ. ◆ და დის სახლში მივიდა, თავი სამშობლოში ეგონაო. ანდაზა ◆ განა ქვეყნადა შენ არავინ გყავს, ან ძმა, ანუ და, ან ნათესავი? ილია, «განდეგილი»
    ) გადატ. ქალი, რომლის მიმართაც ისეთი გრძნობები აქვთ, როგორც დისადმი; საალერსო, თავაზიანი მიმართვა ქალისადმი. ◆ ელიშუქი ჩემი ძმაკაცია და ძმაკაცის ცოლი ჩემი დაა. შ. დად. ◆ მობრძანდით, ძმებო, მობრძანდით, დებო კ. მაყ
    ) შემოკლებით. იგივეა, რაც მედიცინის და.
  2. (კავშირი) მაერთებელი კავშირი...
    ) ... ფრაზის ორი ერთგვარი წევრისა ან ორი წინადადებისა. ◆ ეს ბურთი და ეს მოედანიო. ანდაზა ◆ მოძრაობა და მარტო მოძრაობა არის ... ქვეყნის ღონისა და სიცოცხლის მიმცემი. ილია
    ) მაერთებელი კავშირი კომპოზიტებში: ფუძეგაორკეცებულ ზმნისართებსა (გზადაგზა, კარდაკარ...) და რთულ რაოდენობით რიცხვით სახელებში (ოცდაერთი, ოცდაათი).
    ) მაერთებელი კავშირი ანდაზებში, — კითხვა-მიგებითისა, ბრძანებით-მიგებითისა, სხვათა სიტყვისა და მისთ. წინადადებებში. ◆ ბრმავ, რასა სჩივი და — ორსავ თვალსაო. ანდაზა ◆ ენამ რა გიყო და — თავში რაკუნიო. ანდაზა
  3. (ნაწილაკი)
    ) იხმარება სიტყვის მასალად, ხშირად იწერება სხვა სიტყვასთან ერთად დეფისით და გამოხატავს სურვილს, გაკვირვებას, მოწონებას, კმაყოფილებას, საყვედურს; ზოგჯერ შერჩენილი აქვს და კავშირის მნიშვნელობაც. იხმარება ასევე შემდეგი სიტყვების მნიშვნელობითაც: რაღა, მაშ, ბარემ, მერე. ◆ შენს სულგრძელობას ჩემი დღეგრძელობაც უნდა მოსდევდეს-და! ხალხ. ◆ „ეგა სთქვი-და“, — მიუგო ლუარსაბმა. ილია
    ) დართული აქვს კავშირებს, ზმნისართებსა და ნაწილაკებს. ◆ არა-და, აქაო-და, ვითომ-და, თითქოს-და, ვითომც-და

წარმოთქმა:

IPA: მხ.რ. //, მრ.რ. /dɛbɪ/ /dɑnɪ/ (მრავლობითი რიცხვი მხოლოდ პირველი მნიშვნელობისთვის)

შენიშვნა:

იბრუნვის მხოლოდ პირველი მნიშვნელობა. მარჯვნივ მოცემულია პირველი მნიშვნელობის ბრუნების დაფა.

დამარცვლა:

და მრ. რ. დები (მრ. რ. მხოლოდ პირველი მნიშვნელობისთვის)

სინონიმები:

(მნიშვ. 1. ა.) მედიცინის და, მედდა

წარმოქმნილი სიტყვები და გამოთქმები:

(მნიშვ. 1) დაიკო, და-ძმა, დეიდა, დისშვილი, დობილი, მამიდა, მედდა, პაპიდა, მედიცინის და, მოწყალების და, სათნოების და

წყაროები და რესურსები:

Searchtool.svg ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი, ტომი 3, თბილისი, 1953 წელი.



თარგმანები

მოძიებულია „http://ka.wiktionary.org/w/index.php?title=და&oldid=59002“-დან