ქცევა

ვიქსიკონი გვერდიდან
Jump to navigation Jump to search

ქართული

ბრუნვა მხოლობითი მრავლობითი
სახელობითი ქცევა ქცევ-ებ- ქცევა-ნ-
მოთხრობითი ქცევა- ქცევ-ებ-მა ქცევა-თ(ა)
მიცემითი ქცევა-(ა) ქცევ-ებ-(ა) ქცევა-თ(ა)
ნათესაობითი ქცევ-ის(ა) ქცევ-ებ-ის(ა) ქცევა-თ(ა)
მოქმედებითი ქცევ-ით ქცევ-ებ-ით(ა)
ვითარებითი ქცევა-(ა) ქცევ-ებ-ად(ა)
წოდებითი ქცევა- ქცევ-ებ- ქცევა-ნ-


ზმნის ყველა ფორმის სანახავად იხილეთ
შემდეგი გვერდები:
აქცევს, იქცევა, ექცევა, უქცევს


ქცევა (ქცევისა)

მნიშვნელობა
  1. (არსებითი სახელი) სახელი ა ქ ც ე ვ ს, ი ქ ც ე ვ ა ზმნათა მოქმედებისა.
    ა) სხვა სახის მიღება, სხვა რამედ (ვინმედ) გარდაქმნა. ◆ პირველი ცომის კუტად ქცევა ყოველთვის როდი ნიშნავს გამოცხობის უხეირობასა (ი. გოგებ.). ◆ ირმის ღორად ქცევა ვის გაუგონიაო!? (ი. მაჩხ)
    ბ) ნგრევა, შლა, რღვევა (ნაგებობისა).
    გ) გადატ. ღუპვა (ქვეყნისა, ოჯახისა...)
    დ) ღვრა, თხევა. ◆ წყლის ქცევა. – ღვინის ქცევა
  2. (ზმნა) ქართულ ენაში ზმნის ინფინიტივის არარსებობის გამო, უცხოური სიტყვების თარგმნისას ხშირად გამოიყენება 1. (ა, ბ, გ, დ.) მნიშვნელობაში გამოხატული მოქმედებების აღმნიშვნელი ზმნების საწყის ფორმად. ა) ◆ სოფელი დიდ ქალაქად იქცა; ბ) ◆ შენობა დაიქცა; გ) ◆ დააქცია ოჯახიცა და ქვეყანაც; დ) ◆ აქ ბევრი სისხლი დაიქცა .
  3. (არსებითი სახელი) სახელი ი ქ ც ე ვ ა, ე ქ ც ე ვ ა ზმნათა მოქმედებისა.
    ა) თავის ჭერა როგორმე, რამენაირი ქმედება, – მოქცევა. ◆ რისათვის მომეწონება უგვანი ქცევა კაცისა! (ვაჟა). ◆ გმირსა მიჰბაძავს ქცევითა გმირი (აკაკი).
    ბ) როგორმე (კარგი ან ცუდი) დამოკიდებულების გამოჩენა ვინმესადმი ან რამესადმი, – მოპყრობა. ◆ ოთარაანთ ქვრივი შეიჭმუხნა, როგორღაც ეხამუშა, ეუცხოვა ამისთანა ტოლ–ამხანაგური ქცევა ახალგაზრდა ქალისაგან (ილია).
    გ) რთული ფუძის მეორე შემადგენელი ნაწილი. ◆ ყოფა–ქცევა .
  4. (ზმნა) ქართულ ენაში ზმნის ინფინიტივის არარსებობის გამო, უცხოური სიტყვების თარგმნისას ხშირად გამოიყენება 1. (ა, ბ.) მნიშვნელობაში გამოხატული მოქმედებების აღმნიშვნელი ზმნების საწყის ფორმად. ა) ◆ ცუდად იქცევი! ბ) ◆ უცხოეთში ყველანი კარგად მექცეოდნენ. ◆ ყურადღებას აქცევს
  5. (არსებითი სახელი) სახელი ე ქ ც ე ვ ა ზმნის მოქმედებისა. (ქართულ ენაში ზმნის ინფინიტივის არარსებობის გამო, უცხოური სიტყვების თარგმნისას ხშირად გამოიყენება ამ ზმნის საწყისი ფორმის მნიშვნელობითაც)
  6. (არსებითი სახელი) სახელი უ ქ ც ე ვ ს ზმნის მოქმედებისა. (ქართულ ენაში ზმნის ინფინიტივის არარსებობის გამო, უცხოური სიტყვების თარგმნისას ხშირად გამოიყენება ამ ზმნის საწყისი ფორმის მნიშვნელობითაც)
  7. (არსებითი სახელი) ძვ. მიწის საზომი ერთეული დასავლეთ საქართველოში; უდრიდა 900 კვ. საჟენს ანუ ჰექტრის ორ მეხუთედს. ◆ ეზოს ორასამდე ქცევა ეჭირა (უიარ.).
  8. (არსებითი სახელი) ლინგვ. თქმის (მნიშვ. 2.) ფარგლებში არსებული სხვაეობა მეტყველებისა. ◆ ყვარლის თქმის შილდური ქცევა ◆ ვანის თქმის უხუთური ქცევა
  9. (არსებითი სახელი) გრამატ. ზმნის ფორმა, რომელიც გამოხატავს კუთვნილებით ურთიერთობას სუბიექტსა და ობიექტს ან ობიექტებს შორის.
  10. (არსებითი სახელი) პოლიტ. ეკონ. იხილეთ მიმოქცევა (მნიშვ. 4) ◆ [კაპიტალი] შეზომილი უნდა იყოს თვითონ წარმოების ქცევის დროსთან (ილია).
წარმოთქმა:
IPA: [kʰʦɛvɑ]:აუდიო მაგალითი: ქცევა ?
შენიშვნა:
ზედა მარჯვენა კუთხეში მოცემული ბრუნების ინფოდაფისათვის:
1. მნიშვნელობაში ოთხივე ქვემნიშვნელობა (ა, ბ, გ, დ.) იბრუნვის და მათი მრავლობითი თითქმის არ გვხვდება.
3. მნიშვნელობიდან იბრუნვის მხოლოდ ა. და ბ. ქვემნიშვნელობები, მათი მრავლობითიც იშვიათია.
5. და 6. მნიშვნელობები იბრუნვის, როგორც არსებითი სახელი.
7. მნიშვნელობა იბრუნვის და მისი მრავლობითიც იშვიათია.
8, 9, და 10. მნიშვნელობა იბრუნვის, გააჩნიათ მრავლობითი რიცხვიც.
2. და 4. მნიშვნელობები გამოიყენება მხოლოდ უცხოური ზმნის ინფინიტივის მიახლოებითი მნიშვნელობით სათარგმნელად და ისინი ქართულში არ გამოიყენება.
დამარცვლა:
ქცე·ვა; მრ. რ. ქცე·ვე·ბი
სინონიმები:
(მნიშვ. 1ა) გარდაქმნა, გადაქცევა
(მნიშვ. 1ბ) ნგრევა, შლა, რღვევა
(მნიშვ. 1გ) ღუპვა, დაღუპვა
(მნიშვ. 1დ) ღვრა, თხევა
(მნიშვ. 3ა) ქმედება, მოქმედება, მოქცევა, საქმიანობა
(მნიშვ. 3ბ) დამოკიდებულება, მოპყრობა
(მნიშვ. 10) მიმოქცევა
ანტონიმები:
(მნიშვ. 1ბ, 1გ) შენება, აშენება
წარმოქმნილი სიტყვები და გამოთქმები:
(მნიშვ. 1ა) ქცეული, ქცევადი, ქცევადობა, ლუკმა-ლუკმად ქცევა, ჩონჩხად ქცევა, ენად ქცევა, ლაპარაკად ქცევა, სმენად ქცევა
(მნიშვ. 1დ) სისხლის ქცევა
(მნიშვ. 5) მხრის ქცევა, ხმის ქცევა
(მნიშვ. 6) კალოს ქცევა, სულის ქცევა, საწუთროს ქცევა

თარგმანები